Ja zeggen, nee bedoelen
Er komt nog een verzoek bij, en voor je het weet heb je ja gezegd. Terwijl je eigenlijk nee wilde zeggen. Waarom gebeurt dat, zelfs als je weet dat je grenzen mag stellen? En hoe kun je leren om anders te reageren?
Een collega vraagt of je nog even naar iets wilt kijken. Je hebt eigenlijk geen tijd. Je zegt: "Ja hoor, geen probleem." En terwijl je het zegt, weet je al dat je er vanavond aan vastzit.
Van de 106 deelnemers in onze analyse van ontwikkeldoelen schreven er 17 dat ze moeite hebben met nee zeggen en grenzen stellen. Bij managers zagen we bovendien drie keer zo vaak pleasen en zich aanpassen als bij directeuren.
Waarom ja zo makkelijk komt
Ja zeggen heeft je waarschijnlijk veel gebracht. Je bent behulpzaam, betrouwbaar, iemand op wie anderen kunnen rekenen. Mensen werken graag met je samen. Je gunfactor is een kracht.
Maar je brein leert van wat werkt. Als ja zeggen je jarenlang heeft geholpen om spanning te vermijden, kan het een vertrouwde, automatische reactie worden. Ook op momenten waarop je eigenlijk nee wilt zeggen.
Wat er gebeurt op het moment zelf
Het verzoek komt binnen. Je brein maakt razendsnel een inschatting. Wat gebeurt er als je nee zegt? Stel je iemand teleur? Ontstaat er spanning? Als ja zeggen je eerder heeft geholpen zulke situaties te vermijden, kan die vertrouwde reactie al opkomen voordat je bewust hebt afgewogen wat je zelf wilt.
Pas daarna realiseer je je dat je eigenlijk nee had willen zeggen. Maar dan is het ja al uitgesproken.
Het schuldgevoel
Als je toch een grens stelt, kan er schuldgevoel opkomen. Zeker als je gewend bent rekening te houden met anderen en teleurstelling te voorkomen. Je brein kan nee zeggen nog associëren met spanning, teleurstelling of afwijzing.
‘Grenzen stellen zonder schuldgevoel’, schreef een deelnemer als ontwikkeldoel. Dat laat mooi zien dat het niet alleen gaat om nee durven zeggen, maar ook om wat er vanbinnen gebeurt als je dat doet.
Waarom tips niet genoeg zijn
Je kent ze misschien: neem bedenktijd, zeg "ik kom erop terug", oefen je nee voor de spiegel." Zulke tips kunnen helpen. Maar op het moment zelf is je automatische reactie je soms al voor. Voor je het weet, heb je toch weer ja gezegd.
Je brein kan ook anders
Weten dat je nee mag zeggen, is iets anders dan het op het moment zelf kunnen doen. Bij BrainRouting train je je brein om andere routes beter beschikbaar te maken. Met behulp van een scherm dat open- en dichtgaat op basis van je gemeten hersenactiviteit, krijg je directe feedback tijdens het oefenen.
Zo ervaar je hoe het is om vanuit meer rust en ruimte te reageren, in plaats van automatisch terug te vallen op een vertrouwd patroon.
‘Ik merk dat ik nu vaker duidelijk ben over wat ik wil en wat ik niet wil, en dat voelt goed’, zei een deelnemer na de training.
Om mee te beginnen
Let deze week eens op wat er gebeurt als iemand je iets vraagt. Zeg je meteen ja, of neem je even de tijd? Merk je een aarzeling, een gevoel van spanning of de neiging om je aan te passen?
Je hoeft er nog niets aan te veranderen. Begin eens met opmerken wat er bij jou vanzelf gebeurt.
Lees meer over grenzen stellen en over persoonlijk leiderschap. Of doe de Automatische patronen scan.
Ontdek je automatische patronen
Doe de Automatische patronen scan en krijg zicht op wat jouw brein onder druk automatisch doet, waar je energie, rust of controle verliest. Je ontvangt een persoonlijk rapport.